top of page
Image by Hans Veth

Wildlife and Birdwatching

Bywyd Gwyllt a Gwylio Adar

Mae Powys yn denu selogion byd natur gyda'i fioamrywiaeth gyfoethog a'i thirweddau cyfareddol. Cofleidiwch y cyfle i gysylltu â byd natur trwy brofiadau bywyd gwyllt a gwylio adar sy’n arddangos ecosystemau amrywiol y sir.

Rhyfeddod Adar: Hafan Gwyliwr Adar

Mae Powys yn hafan i wylwyr adar, ac mae ganddi amrywiaeth eang o rywogaethau adar drwy gydol y flwyddyn. O’r barcud coch swil yn esgyn uwchben y bryniau i’r adar cân cain sydd wedi’u cuddio yn y coetiroedd, mae awyr a thirweddau Powys yn fyw gydag alawon a symudiadau rhyfeddodau pluog. Dewch â'ch sbienddrych a chamera i ddal harddwch y trigolion asgellog hyn a'r ymwelwyr mudol.

Lleoliadau Gwylio Adar Allweddol:

  • Llyn Efyrnwy: Archwiliwch lan y gronfa ddŵr syfrdanol hon, lle mae adar dŵr, adar ysglyfaethus ac adar cân yn dod o hyd i loches. Mae gwarchodfa'r RSPB (y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar) yma yn cynnig mannau gwych ar gyfer gwylio adar.

  • Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog: Mae cynefinoedd amrywiol Bannau Brycheiniog, gan gynnwys rhostiroedd, coetiroedd a dolydd, yn denu amrywiaeth eang o rywogaethau adar. Cadwch lygad am adar eiconig fel yr hebog tramor a'r tingoch.

  • Cwm Elan: Yn gartref i gyfres o argaeau a chronfeydd dŵr prydferth, mae Cwm Elan yn lleoliad tawel ar gyfer gwylio adar. Chwiliwch am bronwen y dŵr ar hyd yr afonydd a bwncathod yn cylchu uwchben y bryniau.

  • Gwarchodfa Natur Cors Caron: Mae’r gyforgors fawn fawr hon yn hafan i fywyd gwyllt, gan gynnwys amrywiaeth o rywogaethau adar fel y gylfinir, y gornchwiglen, a’r rugiar goch. Mae llwybrau bordiau uchel yn cynnig golygfeydd gwych.

Happy Couple
Image by Vincent van Zalinge
Image by Karo Kujanpaa

Cyfarfyddiadau Bywyd Gwyllt: Darganfod Ffawna Powys

Y tu hwnt i wylio adar, mae Powys yn cynnig cyfle i weld amrywiaeth eang o fywyd gwyllt. P'un a ydych chi'n archwilio'r coetiroedd, y dolydd neu'r glannau afonydd, byddwch yn barod i ddod ar draws rhywogaethau brodorol yn eu cynefinoedd naturiol.

Mannau problemus bywyd gwyllt nodedig:

  • Prosiect Gweilch y Pysgod Dyfi: Dewch i weld y gweilch godidog ym Mhrosiect Gweilch y Pysgod Dyfi, lle mae cuddfannau pwrpasol yn darparu golygfa agos o'r adar trawiadol hyn.

  • Gwarchodfa Natur Gilfach: Mae’r warchodfa hon gan Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru yn berl cudd i’r rhai sy’n frwd dros fywyd gwyllt. Sylwch ar ddyfrgwn, ystlumod, ac amrywiaeth o ieir bach yr haf yng nghanol cynefinoedd amrywiol y warchodfa.

  • Castell a Gardd Powis: Mae tiroedd Castell Powis yn lleoliad hardd ar gyfer arsylwi fflora a ffawna. Cadwch lygad am wiwerod, cwningod, ac amrywiaeth o adar yr ardd.

  • Gwarchodfeydd Ymddiriedolaeth Natur Sir Drefaldwyn: Archwiliwch y gwarchodfeydd amrywiol a reolir gan Ymddiriedolaeth Natur Sir Drefaldwyn, megis Llanmerewig, Roundton Hill, a Chors Dyfi, pob un yn cynnig cynefinoedd unigryw a chyfarfyddiadau bywyd gwyllt.

  • Bywyd Gwyllt Glaslyn: Ymweld â Phrosiect Gweilch y Pysgod Glaslyn i arsylwi gweilch y pysgod yn eu cynefin nythu naturiol. Nod y prosiect hwn yw gwarchod a hyrwyddo lles yr adar anhygoel hyn.

Teithiau Tywys a Mewnwelediadau Arbenigol:

Gallwch wella eich profiad o wylio adar a bywyd gwyllt ym Mhowys trwy ymuno â theithiau tywys dan arweiniad arbenigwyr lleol gwybodus. Gall y canllawiau hyn roi cipolwg ar ymddygiad a chynefinoedd bywyd gwyllt y rhanbarth, gan wneud eich archwilio natur hyd yn oed yn fwy gwerth chweil.

Cynlluniwch eich Antur Bywyd Gwyllt:

P'un a ydych chi'n wyliwr adar profiadol neu'n frwd dros fyd natur, mae Powys yn eich gwahodd i archwilio ei hochr wyllt. Cynlluniwch eich antur bywyd gwyllt, paciwch eich ysbienddrych, a chychwyn ar daith trwy ryfeddodau naturiol y baradwys Gymreig hon.

Image by Jeremy Hynes
Image by Jonny Gios
Image by Daniel Klein

Pam fod ein bywyd gwyllt mor bwysig?

Mae Powys yn gartref i ecosystemau amrywiol, gan gynnwys coetiroedd, dolydd, afonydd a mynyddoedd. Mae bywyd gwyllt yn chwarae rhan hanfodol wrth gynnal bioamrywiaeth, gan gyfrannu at iechyd a gwytnwch cyffredinol yr ecosystemau hyn. Mae amrywiaeth o rywogaethau planhigion ac anifeiliaid yn hanfodol ar gyfer sefydlogrwydd ecosystemau a'r gallu i addasu

Mae bywyd gwyllt yn darparu ystod o wasanaethau ecosystem sydd o fudd uniongyrchol i boblogaethau dynol. Mae'r gwasanaethau hyn yn cynnwys peillio cnydau gan bryfed, hidlo dŵr gan organebau dyfrol, a rheoli plâu gan ysglyfaethwyr naturiol. Mae poblogaethau bywyd gwyllt iach yn cyfrannu at ymarferoldeb cyffredinol ecosystemau a'r gwasanaethau a ddarperir ganddynt.

Mae presenoldeb bywyd gwyllt amrywiol yn gwella gwerth diwylliannol a hamdden Powys. Gall trigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd gymryd rhan mewn gweithgareddau fel gwylio adar, teithiau natur, a ffotograffiaeth bywyd gwyllt, gan gyfrannu at ymdeimlad o gysylltiad â natur a'r amgylchedd lleol.

Addysg ac Ymwybyddiaeth: Mae presenoldeb bywyd gwyllt yn cynnig cyfleoedd addysgol gwerthfawr. Gall ysgolion lleol, canolfannau natur, a sefydliadau cadwraeth ddefnyddio’r amgylchedd naturiol i addysgu pobl am bwysigrwydd bioamrywiaeth, cadwraeth, a chyd-ddibyniaeth rhywogaethau. Mae'r wybodaeth hon yn meithrin ymdeimlad o gyfrifoldeb a stiwardiaeth dros yr amgylchedd.

Mae bywyd gwyllt yn aml yn chwarae rhan arwyddocaol yn nhreftadaeth ddiwylliannol rhanbarth. Ym Mhowys, mae gan rywogaethau fel y barcud coch, aderyn ysglyfaethus mawreddog, arwyddocâd diwylliannol a hanesyddol. Mae cadw a gwarchod y rhywogaethau hyn yn helpu i gynnal cysylltiad â threftadaeth ddiwylliannol yr ardal.

Mae iechyd poblogaethau bywyd gwyllt yn adlewyrchu iechyd cyffredinol ecosystemau. Mae ecosystemau iach, yn eu tro, yn darparu gwasanaethau hanfodol ar gyfer llesiant dynol, fel aer glân, dŵr glân, a phriddoedd ffrwythlon. Mae cadw cynefinoedd bywyd gwyllt yn cyfrannu at amgylchedd iachach i fywyd gwyllt a phobl.

Lliniaru Newid Hinsawdd:

Mae rhai rhywogaethau bywyd gwyllt yn chwarae rhan mewn atafaelu carbon a lliniaru newid yn yr hinsawdd. Mae coedwigoedd, er enghraifft, yn gweithredu fel dalfeydd carbon, gan helpu i reoli hinsawdd y byd. Mae gwarchod ac adfer cynefinoedd naturiol ym Mhowys yn cyfrannu at ymdrechion ehangach i fynd i'r afael â newid hinsawdd.

I grynhoi, mae pwysigrwydd bywyd gwyllt ym Mhowys yn ymestyn y tu hwnt i'w werth cynhenid; mae wedi'i gydblethu â gwead ecolegol, diwylliannol, economaidd ac addysgol y rhanbarth.

Mae ymdrechion i warchod a gwarchod bywyd gwyllt yn cyfrannu at gynaladwyedd a gwytnwch cyffredinol Powys ac yn creu etifeddiaeth i genedlaethau’r dyfodol ei mwynhau a’i gwerthfawrogi.

bottom of page