Yr Hydref ym Mhowys: Y Dirwedd yn Newid Lliw

Mae yna adeg bob blwyddyn pan fydd Powys yn dechrau newid.

Mae’r rhedyn yn troi’n lliw copr, y gwyrddni’n newid i arlliwiau o aur a rhwd, y perthi’n llenwi ag aeron a’r dail cyntaf yn dechrau ymgasglu ar hyd y lonydd. Daw’r boreau â niwl yn gorwedd yn isel yn y cymoedd ac, erbyn gyda’r nos, mae rheswm o’r diwedd dros gynnau’r tân unwaith eto.

Mae’r hydref wedi cyrraedd.

Ac mewn sir mor fawr ac amrywiol â Phowys, dydy’r tymor ddim yn edrych yr un fath ym mhobman.

I Fynyddoedd Cambria

Mae’r hydref yn gweddu i Fynyddoedd Cambria.

Dyma dirwedd o fryniau agored, cymoedd dwfn, afonydd, cronfeydd dŵr ac awyr eang, lle mae’r newid yn y tymor yn gwneud i bopeth deimlo ychydig yn fwy gwyllt. Mae’r grug, y gweiriau a’r rhedyn yn newid i arlliwiau tawel o frown, coch ac aur, tra gall niwl a chymylau isel drawsnewid golygfa gyfarwydd o fewn awr.

Mae’n dymor da ar gyfer cerdded, beicio neu fynd ar hyd y ffordd hir, gan stopio pan fydd yr olygfa’n mynnu hynny a chadw’r dillad glaw o fewn cyrraedd.

Ac wrth i’r nosweithiau dynnu i mewn, mae rheswm arall dros aros ychydig yn hirach. Gydag ychydig iawn o olau artiffisial ar draws rhannau helaeth o’r dirwedd, mae’r hydref yn golygu nad oes rhaid aros mor hir cyn edrych i fyny a gweld y sêr.

Ar hyd Gwlad Clawdd Offa

Ewch tua’r dwyrain at y ffin ac mae gan yr hydref gymeriad gwahanol.

Mae Gwlad Clawdd Offa wedi’i siapio gan fryniau, tir fferm, coetiroedd a chanrifoedd o hanes, gyda’r ffin rhwng Cymru a Lloegr yn ymdroelli drwy’r dirwedd.

Mae hon yn wlad wych ar gyfer cerdded, ond does dim rhaid mynd am filltiroedd ar hyd llwybr i’w mwynhau. Mae teithiau byrrach, hen lwybrau a lonydd tawel yr un mor dda ar gyfer profi’r tymor yn hamddenol.

Mae hefyd yn adeg arbennig o dda i grwydro’r trefi a’r pentrefi ar hyd y ffin, yn enwedig pan all taith gerdded orffen yn gyfleus rywle gyda choffi a chacen.

Efyrnwy a’r Berwyn

Ymhellach i’r gogledd, mae’r dirwedd yn newid eto.

O amgylch Efyrnwy a’r Berwyn, daw dŵr, coetiroedd a mynyddoedd at ei gilydd, ac mae’r hydref yn ychwanegu haen arall.

Mae’r coed yn dechrau troi, adar mudol ar eu taith ac mae’r bryniau o’u cwmpas yn gwisgo lliwiau dyfnach a mwy priddlyd y tymor. Ar ddiwrnodau llonydd, mae’r dŵr yn adlewyrchu’r dirwedd sy’n newid. Ar ddiwrnodau llai llonydd, cewch eich atgoffa’n weddol gyflym eich bod yng Nghymru.

Dewch â chôt.

Biosffer Dyfi

Draw yn y gorllewin, mae Biosffer Dyfi yn dod â mynyddoedd, coetiroedd, afonydd, tir fferm, gwlyptiroedd a’r arfordir at ei gilydd.

Mae’r hydref yma’n dymor o symud. Mae adar yn cyrraedd ac yn gadael, y coetiroedd yn newid lliw a bywyd gwyllt yn paratoi ar gyfer y misoedd oerach sydd i ddod.

Mae hefyd yn amser da i sylwi ar y pethau llai: ffyngau’n ymddangos ar lawr y coetir, aeron yn y perthi, adar yn ymgasglu uwchben a’r boreau oer, clir hynny sy’n gwneud i chi fod yn falch iawn eich bod wedi cofio’ch menig.

I’r De i Fannau Brycheiniog

Teithiwch tua’r de ac mae’r dirwedd yn newid unwaith eto wrth i chi gyrraedd Bannau Brycheiniog.

Mae cribau mawr, rhaeadrau, cymoedd coediog a chefn gwlad agored yn gwisgo lliwiau’r tymor, tra bod y dyddiau byrrach yn golygu nad oes angen gosod larwm hurt o gynnar i ddal golau’r bore.

Gall y tywydd yn y bryniau newid yn gyflym yr adeg hon o’r flwyddyn, felly mae esgidiau da, digon o haenau a gwirio’r amodau cyn cychwyn yn bwysig.

Ond os cewch chi un o’r dyddiau hydrefol clir a braf hynny, pan mae’n teimlo fel pe baech chi’n gallu gweld am byth, byddwch yn deall pam mae’r tymor hwn yn haeddu ychydig mwy o sylw.

Tymor o newid

Efallai mai dyna un o’r pethau gorau am yr hydref ym Mhowys.

Does dim un olygfa, un dirwedd nac un ffordd o’i brofi. O Fynyddoedd Cambria i’r gororau, o Efyrnwy a’r Berwyn i Ddyfi, ac i’r de tuag at Fannau Brycheiniog, mae’r hydref yn gweithio ei ffordd ar draws rhan enfawr ac amrywiol iawn o Gymru.

Ac wrth i Bowys newid ei lliwiau, rydyn ni wedi gwneud newid bach hefyd.

Mae Mid Wales My Way bellach yn Discover Powys.

Mae’r enw’n newydd, ond dydy’r syniad y tu ôl iddo ddim wedi newid. Byddwn ni’n dal i rannu’r tirweddau, y straeon, y digwyddiadau, y bobl a’r lleoedd sy’n gwneud Powys yn werth ei darganfod, p’un a ydych chi’n byw yma, yn ymweld yn rheolaidd neu heb ei darganfod eto.

A dweud y gwir, mae’r enw newydd yn dweud ychydig yn gliriach yr hyn rydyn ni wastad wedi bod eisiau i chi ei wneud.

Discover Powys.

Mae’r hydref hwn yn ymddangos fel amser eithaf da i ddechrau.